ก่อนลาออกจากงานประจำประมาณหนึ่งปี ผมเก็บเงินบางส่วนไว้สำหรับซื้อเครื่องมือเครื่องใช้ เครื่องทุ่นแรงหลายอย่างเพื่อเก็บไว้ใช้ในสวนในนาทั้งของมือสองและของใหม่ หนึ่งในนั้นคือเครื่องตัดหญ้าชนิดสะพาย ใช้งานหนักได้หลายปีติดต่อกันโดยไม่ต้องซ่อมอะไรมากนัก เปลี่ยนเฉพาะใบมีดและเติมน้ำมัน ใช้งานจนป่ารกเกิดใหม่โล่งเตียนกลายเป็นลานหญ้าแทรกตัวระหว่างโคนต้นมะพร้าวและไม้ผล ผมใช้งานเครื่องตัดหญ้าทั้งงานสวนและในนา โดยไม่เข้าใจการใช้งานอย่างถูกต้อง จนกระทั่งออกจากงานมาใช้ชีวิตแบบชาวบ้านธรรมดา บางเดือนสิ้นไร้ชนิดหลังชนฝาต้องดิ้นรนหางานหาเงินเพื่อเลี้ยงตนเองและคนใกล้ตัว เครื่องมือที่มีจึงได้มาใช้งานรับจ้างตัดหญ้าในสวนปาล์ม สวนยางพาราอยู่หลายครั้งหลายหน – คุ้มครับ…คุ้มกระทั่งวันหนึ่งเมื่อปลายปีที่แล้ว(๒๕๕๐) ผมรับงานในสวนยางพาราใกล้บ้าน ทำงานไปด้วยความเพลิดเพลินจนสติหลุดลอย เหวี่ยงคมมีดซึ่งหมุนเร็วด้วยแรงจากเครื่องยนต์เบนซิน กดฉับเข้าที่ก้อนหินซึ่งโผล่พ้นดินเพียงสององคุลี เสียงเคร้งหวือ!!!รู้สึกเหมือนลมผ่านใบหูวืดตามด้วยเสียงวิ้งๆ หายไปทางทิศตะวันตก ผมใจหายแว๊บ ดับเครื่องยนต์นั่งแหมะหมดเรี่ยวแรง หินก้อนนั้นไม่กระดิกเลยแม้แต่นิดเดียว จะมีก็เพียงรอยเล็กๆ อันเกิดจากของมีคมกระแทกจนเห็นรอยแหว่งกดลึกลงไปจากผิวด้านนอก …แต่ชิ้นส่วนของใบมีดด้านหนึ่งหักครึ่งปลิวไปตกไกลจากจุดที่ผมยืนตัดหญ้าประมาณสองร้อยเมตร ซักพักมีเสียงโวยวายดังมาจากบ้านกลางสวนซึ่งชิ้นส่วนนั้นปลิวไปตก ห่างจากคนทำงานบ้านนั้นไม่กี่เมตร ตัดกิ่งเงาะขนาดปลายนิ้วไปอีกกิ่งหนึ่ง ก่อนที่จะปักจมนิ่งอยู่บนพื้นดิน เจ้าบ้านส่งเสียงโหวกเหวก..เดินถือชิ้นส่วนนั้นมายังผมซึ่งนั่งหน้าซีดเหงื่อโทรม ผมยกมือไหว้ขอโทษขอโพยในความประมาทของตัวเอง โชคดีที่ไม่มีคนบาดเจ็บ ทั้งผมและคนอื่นๆ เสร็จงานในแปลงนั้นผมไม่คิดรับงานรับจ้างตัดหญ้าอีกเลย - ไม่คุ้มครับ…..ไม่คุ้ม ในสวนขี้คร้านจำเป็นต้องใช้เครื่องตัดหญ้าเพื่อควบคุมในส่วนที่ต้องการความโล่งเตียนและลดทอนการแย่งปุ๋ยจากไม้หลักที่ปลูกไว้เก็บผลผลิต สัตว์เลี้ยงขนาดใหญ่จึงเป็นทางเลือกของผม หลายคนมองว่าสวนขี้คร้านเหมาะที่จะเลี้ยงแพะ เลี้ยงวัว เลี้ยงกวาง และสัตว์ป่าขนาดต่างๆ กัน ผมรู้ว่าสำเนียงเหล่านั้นพูดออกมาด้วยการประชด ด้วยมองเห็นว่าสวนมันรกนั่นเอง แต่ผมกลับมองไปอีกอย่างหนึ่ง วัว แพะ เป็นสัตว์ที่เลี้ยงมาขายไป โดยปลายทางสิ้นสุดอยู่ที่โรงฆ่า ส่วนกวางบางชนิดราคาตั้งต้นแพงเกินกำลังจึงตัดไป ผมไม่อยากสร้างกรรมเพิ่มจากที่มีสะสมพอตัวอยู่แล้ว โจทย์เรื่องการนำแพะหรือวัวมาเลี้ยงจึงตกไปเช่นกัน ก่อนหน้าที่ผมจะกลับมาใช้ชีวิตแบบบรรพชนเช่นทุกวันนี้ เคยคิดว่าหากจะเลี้ยงสัตว์เลี้ยงชนิดหนึ่งไว้เป็นเพื่อนหรือใช้งานจริง คงเลือกเลี้ยงควายเพราะหุ่นกลมเกลี้ยงดำปิ๊ดปี๋บวกกับสายตาที่เว้าวอน อีกทั้งรอยปลักอันกลมเกลี้ยงเก็บน้ำให้เด็กวัยซนได้เพาะเลี้ยงปลากัด ใช่ครับ…ความหลัง หลายคนดำเนินชีวิตอยู่ได้ด้วยความหลังและความหวัง….ผมเองก็เช่นกันกิจกรรมทำนาเลี้ยงควายเป็นเรื่องปกติของชีวิตชนบทในยุคก่อนไฟฟ้าจะเข้าหมู่บ้าน ชีวิตวัยเด็กที่แสนสนานคือบ่อเกิดของความเป็นตัวตนในปัจจุบัน
แม้ที่บ้านจะเลี้ยงควายไว้ใช้งานในนา แต่ตอนเด็กผมเคยขี่ควายครั้งเดียวโดยการชักชวนของรุ่นพี่หมู่บ้าน เมื่อตะกายขี้นหลังได้ก็โดนแกล้งทันที รุ่นตีใช้ไม้เรียวอันเล็กการตีลงไปบนหลังของควายหนุ่มอย่างแรงทำให้มันตกใจ กระโจนพรวด..สะบัดผมตกแอ๊กลงมากระแทกส้นตัวเองเข้ากับเม็ดอัณฑะ จุกเจ็บตัวงอพูดไม่ออกบอกไม่ถูกอยู่เป็นนานสองนานจนเข็ดขยาด จากนั้นดินตามหลังคันไถในยุคสมัยที่หางยามยังเพียงกระโดงคาง เสียงผาลกินดินอ่อนแล้วพลิกวูบ เสียงบังคับซ้ายขวา รื่นหูชะมัด,ความทรงจำนั่นชัดเสียจนได้กลิ่นฝนใหม่แทรกมาในอากาศ ยุคนี้ดูพื้นที่แถบถิ่นหมู่บ้านแม้จะยังคงมีร่องรอยของปลักควายเก่าแก่ทิ้งร้างเป็นหลุมแห่งอดีต แต่หากจะเลี้ยงควายเป็นเรื่องเป็นราวคงยาก เพราะพื้นที่หากินไม่เหมือนอย่างเคย เราไม่สามารถจะเลี้ยงแบบปล่อยทุ่งเหมือนสมัยยี่สิบสามสิบปีที่แล้วได้อีก ทุ่งโล่งกลายสภาพเป็นสวนที่มีรั้วรอบขอบชิด หรือไม่ก็ปลูกพืชพรรณจนเต็มพื้นที่ อีกทั้งพื้นที่เหล่านั้นก็ไม่อนุญาตให้ใครนำสัตว์เลี้ยงมาปล่อยให้กินหญ้าได้ เช่นพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมัน เพราะมีความเชื่อว่า สัตว์เลี้ยงจะทำให้รากผิวดินของปาล์มขาด ทำให้ได้ผลผลิตไม่ได้เต็มที่ ยิ่งสวนยางพารายิ่งแล้วใหญ่ เพราะสัตว์เลี้ยงจะไปสีตัวเองกับต้นจนเกิดความเสียหายเป็นคดีความให้เสียเงินเสียทองเสียความเป็นญาติกันก็เยอะ สัตว์ใหญ่ใช้พื้นที่หากินและสร้างอาณาเขตส่วนตัวมากกว่าสัตว์เลี้ยงขนาดเล็กอย่างเป็ดไก่ ยิ่งทำให้มีข้อจำกัดมากมายในการเลี้ยงดู พื้นที่บางส่วนในหมู่บ้านมักมีที่สาธารณะที่ได้จัดไว้ให้เป็นพื้นที่เลี้ยงสัตว์ บางส่วนบางท้องที่ถูกบุกรุกกลายเป็นพื้นที่ส่วนตัว ดังนั้นการคาดหวังถึงพื้นที่ส่วนกลางนั้นยากนัก ประโยชน์ของการเลี้ยงสัตว์ใหญ่มีอยู่หลายอย่าง เช่น การกำจัดวัชพืชในสวน เลี้ยงไว้เป็นเพื่อน เลี้ยงไว้เป็นการค้า เลี้ยงไว้เพื่อผลิตปุ๋ยคอกและปุ๋ยอินทรีย์ซึ่งผ่านกระบวนการหมักย่อยแล้ว เลี้ยงไว้เพื่อสนองความต้องการในวัยเด็ก กระทั่งเลี้ยงไว้เพื่ออาศัยแรงงานโดยไม่ต้องพึ่งพาน้ำมันและเชื้อเพลิงอื่นๆ หากโลกถึงกาลล่มสลาย(มากกว่านี้)รูปแบบและแนวคิดของคนใช้ชีวิตอย่างเชื่องช้าแบบผม จะมุ่งหน้าตีเข็มทิศเข้าสู่ระบบการจัดการฟาร์มอย่างสวยหรูหรือแสวงหากำไรงามก็ใช่ที่ แค่พึ่งพาตัวเองเท่าที่สามารถทำได้ก็นับว่าคุ้มแล้วที่เกิดเป็นคนท่ามกลางยุคสมัยที่ทรัพยากรร่อยหรออย่างทุกวัน การเลี้ยงสัตว์ใหญ่ทำให้เกิดภูมิรู้หลายอย่างเชื่อมโยงกัน ทั้งเรื่องของอาหาร อาการเจ็บป่วย และการดูแลรักษาเบื้องต้น การใช้ยาสมัยใหม่และสมุนไพรเพื่อขับถ่ายพยาธิ วัคซีนป้องกันโรค การทำโรงเรือน การรักษาความสะอาด สุขอนามัย การดูแลให้ความรักและเอาใจใส่อย่างเพื่อนไม่ใช่แค่สัตว์เลี้ยง กระทั่งการฝึกฝนเพื่อนำไปสู่การใช้แรงงาน ยิ่งหากเป็นสัตว์ที่มีความอ่อนไหวต่อสิ่งแวดล้อม ยิ่งต้องมีความรู้เพื่อรองรับสถานการณ์เฉพาะหน้าซึ่งเราไม่สามารถรู้ได้
แค่ผมอยากจะเลี้ยงม้าไว้ซักตัว เพื่อพัฒนาสายพันธุ์ให้สวยสดงดงาม อย่างที่ตัวเองคาดหวังไว้ แค่อยากจะสนองความเป็นเด็กในตัวของตัวเองตั้งแต่สมัยนั่งรถม้าเข้าสวนในยุคที่ถนนสายย่อยยังเป็นสีแดงจากฝุ่นกรวด ทางเข้าบ้านสวนคือร่องทางที่ชุ่มชื้นซึ่งปูลาดด้วยโคลนสีดำตลอดแนวสวน
เพียงโจทย์เล็กๆ ไม่กี่ข้อ..ทำให้ผมต้องศึกษาหาความรู้ทั้งจากผู้รู้ในหมู่บ้าน ผู้รู้ในระบบการเลี้ยงม้าอย่างเป็นวิชาการ นำมาสู่มิตรภาพไร้พรหมแดนที่ก่อเกิดจากการเสาะหาม้ามาเลี้ยง เสาะหาม้า ทว่าได้เพื่อนว่ากันอย่างนั้นเห็นจะได้
ครับ..ม้าของผม….เป็นม้าสายพันธุ์พื้นบ้าน มีความทรหดอดทนสูง เป็นเครื่องเปนเครื่องตัดหญ้าที่มีกำลังแรง สมรรถภาพในการตัดฟันหญ้าหลายชนิด(ไม่ทุกชนิด) ออฟชั่นพิเศษซึ่งแถมติดมากับกับเครื่องตัดหญ้าเป็นเครื่องผลิตปุ๋ยน้ำและปุ๋ยคอกเกรดดี ทั้งยังสามารถผลิตปุ๋ยเป็นอาหารดินและพืชได้ปีละประมาณ ๑ ตัน มูลของมันยังสามารถแปรเป็นพลังงานความร้อน,แสงสว่าง,อาหารของเห็ดกินได้บางชนิดได้อีก ของแถมหลังจากนั้นหากโลกมีอันต้องย้อนกลับสู่วิถีเดิม…ผมยังมีพลังงานจากม้าเพื่อการลากจูงขนถ่ายวัสดุและผู้คนจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งอ้อ..อีกอย่างหนึ่ง เวลาที่เหน็ดเหนื่อยอ่อนล้า นั่งดูม้ากินหญ้ายังเรียกอารมณ์แห่งความสุขได้ คุ้มไหมเล่า ท่านที่รัก |
………..เครื่องตัดหญ้า ๑ แรงม้า,คุ้ม……….
12/10/2008 19:29
Posted by
sailomloy in
Blog
October 16th, 2008 @ 8:57 pm
แอ๋วว่า คุ้มนะ เพราะมันคือสิ่งทีเรารัก นั่งมองสิ่งที่เราลงมือทำกับมือ สุขใจยังอดอิจฉาไม่ได้เลย อยู่ท่ามกลางธรรมชาติ อากาศลมพัดเย็นสบาย ได้กลิ่นต้นหญ้าอ่อนๆ เวลาฝนตกยิ่งดูสวยงาม