ก่อนลาออกจากงานประจำประมาณหนึ่งปี ผมเก็บเงินบางส่วนไว้สำหรับซื้อเครื่องมือเครื่องใช้ เครื่องทุ่นแรงหลายอย่างเพื่อเก็บไว้ใช้ในสวนในนาทั้งของมือสองและของใหม่

หนึ่งในนั้นคือเครื่องตัดหญ้าชนิดสะพาย ใช้งานหนักได้หลายปีติดต่อกันโดยไม่ต้องซ่อมอะไรมากนัก เปลี่ยนเฉพาะใบมีดและเติมน้ำมัน ใช้งานจนป่ารกเกิดใหม่โล่งเตียนกลายเป็นลานหญ้าแทรกตัวระหว่างโคนต้นมะพร้าวและไม้ผล

ผมใช้งานเครื่องตัดหญ้าทั้งงานสวนและในนา โดยไม่เข้าใจการใช้งานอย่างถูกต้อง จนกระทั่งออกจากงานมาใช้ชีวิตแบบชาวบ้านธรรมดา บางเดือนสิ้นไร้ชนิดหลังชนฝาต้องดิ้นรนหางานหาเงินเพื่อเลี้ยงตนเองและคนใกล้ตัว เครื่องมือที่มีจึงได้มาใช้งานรับจ้างตัดหญ้าในสวนปาล์ม สวนยางพาราอยู่หลายครั้งหลายหน – คุ้มครับ…คุ้ม

กระทั่งวันหนึ่งเมื่อปลายปีที่แล้ว(๒๕๕๐) ผมรับงานในสวนยางพาราใกล้บ้าน ทำงานไปด้วยความเพลิดเพลินจนสติหลุดลอย เหวี่ยงคมมีดซึ่งหมุนเร็วด้วยแรงจากเครื่องยนต์เบนซิน กดฉับเข้าที่ก้อนหินซึ่งโผล่พ้นดินเพียงสององคุลี เสียงเคร้งหวือ!!!รู้สึกเหมือนลมผ่านใบหูวืดตามด้วยเสียงวิ้งๆ หายไปทางทิศตะวันตก

ผมใจหายแว๊บ ดับเครื่องยนต์นั่งแหมะหมดเรี่ยวแรง

หินก้อนนั้นไม่กระดิกเลยแม้แต่นิดเดียว จะมีก็เพียงรอยเล็กๆ อันเกิดจากของมีคมกระแทกจนเห็นรอยแหว่งกดลึกลงไปจากผิวด้านนอก

เจ้าบ้านส่งเสียงโหวกเหวก..เดินถือชิ้นส่วนนั้นมายังผมซึ่งนั่งหน้าซีดเหงื่อโทรม

ในสวนขี้คร้านจำเป็นต้องใช้เครื่องตัดหญ้าเพื่อควบคุมในส่วนที่ต้องการความโล่งเตียนและลดทอนการแย่งปุ๋ยจากไม้หลักที่ปลูกไว้เก็บผลผลิต

สัตว์เลี้ยงขนาดใหญ่จึงเป็นทางเลือกของผม หลายคนมองว่าสวนขี้คร้านเหมาะที่จะเลี้ยงแพะ เลี้ยงวัว เลี้ยงกวาง และสัตว์ป่าขนาดต่างๆ กัน ผมรู้ว่าสำเนียงเหล่านั้นพูดออกมาด้วยการประชด ด้วยมองเห็นว่าสวนมันรกนั่นเอง แต่ผมกลับมองไปอีกอย่างหนึ่ง วัว แพะ เป็นสัตว์ที่เลี้ยงมาขายไป โดยปลายทางสิ้นสุดอยู่ที่โรงฆ่า ส่วนกวางบางชนิดราคาตั้งต้นแพงเกินกำลังจึงตัดไป

ผมไม่อยากสร้างกรรมเพิ่มจากที่มีสะสมพอตัวอยู่แล้ว โจทย์เรื่องการนำแพะหรือวัวมาเลี้ยงจึงตกไปเช่นกัน

ก่อนหน้าที่ผมจะกลับมาใช้ชีวิตแบบบรรพชนเช่นทุกวันนี้ เคยคิดว่าหากจะเลี้ยงสัตว์เลี้ยงชนิดหนึ่งไว้เป็นเพื่อนหรือใช้งานจริง คงเลือกเลี้ยงควายเพราะหุ่นกลมเกลี้ยงดำปิ๊ดปี๋บวกกับสายตาที่เว้าวอน อีกทั้งรอยปลักอันกลมเกลี้ยงเก็บน้ำให้เด็กวัยซนได้เพาะเลี้ยงปลากัด

ใช่ครับ…ความหลัง หลายคนดำเนินชีวิตอยู่ได้ด้วยความหลังและความหวัง….ผมเองก็เช่นกัน

ต้นพรรษา ๒๕๕๑ 

๑.ภาคใต้ตอนบนฝนทิ้งช่วงหลายวัน ขณะที่งานในนาบนพื้นที่ของตนเองเริ่มซา มีจะบ้างเล็กน้อยเรื่องการดูแล หว่านปุ๋ย เกลี่ยคันนา ถางหญ้าริมคูน้ำเพื่อป้องกันมิตรสี่ขาฟันแทะมาทำรังรอเสพต้นอ่อนของกล้าข้าวเหมือนปีที่แล้ว 

ว่างจากงานนาจึงเริ่มต้นเผาถ่านอย่างจริงจัง โดยเลาะต้นไม้ที่งอกริมต้นมะพร้าว สะตอและพืชพรรณอื่นๆ ที่ต้องการผลผลิตออก ทั้งไม้พวกพลับพลาและไม้เนื้อแข็งอื่นๆ จึงทะยอยล้ม หั่นท่อน ลำเลียงเข้าเตาเผาแทบทุกวัน

คงจำกันได้ที่ผมเคยเขียนถึงการเผาถ่านด้วยวิธีการใช้ถังสองร้อยลิตรแบบนอน ช่วงเริ่มต้นเรียนรู้ ผมเผาถ่านได้เพียงกำมือ(http://www.oknation.net/blog/suankikran/2007/08/14/entry-1) พร้อมกับบทเรียนอีกเล่มโต ซึ่งสามารถบอกกล่าวเป็นวิทยาทานสำหรับมิตรสหาย และเพื่อนในสายใยแก้วอีกหลายคน

จากความเดียงสาสู่ความเชี่ยวชาญ กระทั่งสามารถแจกจ่าย แลกเปลี่ยน บรรจุลงถุงเพื่อส่งขายตามร้านค้าในหมู่บ้านได้ถึงสามร้าน โดยวางไว้ทีละห้าถุงสิบถุง เป็นรายได้เลี้ยงตัวได้อย่างไม่เดือดร้อน

แต่เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา มีลูกค้ารายหนึ่งติดต่อถึงบ้านพร้อมกับยื่นข้อเสนอว่าต้องการถ่านวันกระสอบเพื่อนำไปปิ้งไก่ขายราวัน ซึ่งเวลานั้นเป็นช่วงที่ถ่านในสต็อกใต้ถุนบ้านเริ่มขาดแคลน เพราะเพิ่งส่งร้านค้าไปเมื่อเย็นวาน 

ผมแบ่งรับแบ่งสู้เพราะยังไม่ได้เตรียมตัวที่จะเริ่มต้นงานที่หนักเกินตัว แต่เมื่อสร้างเตาใหม่อีกเตาเสร็จ ติดตั้ง เดินเครื่อง ทุกอย่างก็ลื่นไหล ทุกเช้าในช่วงนี้ ต้นไม้ในสวนจะได้กินคาร์บอนไดออกไซด์อย่างเต็มอิ่มไปจนจรดเย็น 

คุณเคยเห็นแสงยามเช้าที่ลอดผ่านหลังคาใบไม้ลงต้องควันที่ลอยอ้อยอิ่งนั่น งดงามเหลือเกิน ไม่ว่างานจะเหนื่อยหนักแค่ไหน ท้ายที่สุดก็แค่ความชื่นมื่นส่วนตัวที่ได้มาจากแง่มุมเล็กๆ ที่สายตาสอดส่ายไปพบเจอ  

วันหนึ่ง ขณะที่ผมกำลังลำเลียงไม้ในสวนใส่รถเข็นเพื่อเข็นกลับบ้าน ก้มลงมองพื้นดินพบต้นหญ้าเล็กๆ ออกดอกเป็นปุ่มปมสวยงาม ไม้เล็กๆ ชนิดนี้ออกดอกยามหน้าฝนบนพื้นดินที่ไร้สารเคมีใดๆ เท่านั้น 
แค่นี้ก็สุขหัวใจยิ่งแล้วสหายเอ๋ย

๒. น่าแปลกที่กิจกรรมในการดำรงชีพในช่วงวัยเด็กแทบทุกอย่างที่ผมเคยชิงชังสาปส่ง กลับต้องมาใช้มันอย่างจริงจังในการใช้ชีวิตในช่วงวัยนี้ ช่วงวัยที่ผม(ตอนเด็ก)เคยแหงนหน้ามองคนในวัยเดียวกับผมในขณะนี้อย่างทึ่ง กระทั่งคิดเอาเป็นรูปเคารพ เป็นวีระบุรุษเป็นครูในใจ คาดหวังว่า หากเราถึงวัยนี้ คงจะขลังน่าดูชม

แต่ขณะที่ดำเนินชีวิตอยู่ ณ ตอนนี้ กลับไม่รู้สึกว่าตัวเองเดินยืดอกได้อย่างเต็มภาคภูมิอย่างที่คนรุ่นก่อนเคยเป็น

ครับ,กิจกรรมหนักหนาอย่างโค่นต้นไม้ เลื่อยหั่นบั่นตัด ปลูกต้นไม้ ถางสวน ไถนา คราดนา เพาะกล้า ดำนา ขุดดิน เลี้ยงสัตว์ใหญ่ ธรรมดาเสียจนตัวเองตกใจ นี่เราตกอยู่ในบ่วงกรรมหรือเป็นความชมชอบในส่วนลึกกันแน่? 

ขณะที่กระแสเมืองและความล้ำยุคร้อยแปดวิ่งอยู่รอบตัว ผมกลับทำกิจกรรมอยู่กับบ้านกับสวนอย่างเชื่องช้า เหมือนทวนกระแส แต่ไม่ได้ขัดขืน กลับรู้และเอนอ่อนอย่างมีความสุข แม้จะวุ่นวายไม่หยุดหย่อนตั้งแต่เช้าจรดเย็นถึงค่ำและดึกดื่นในบางวัน 

อาจเป็นที่ชีวิตที่น่าอิจฉาที่ใครอาจพบว่าผมนั่งเลื่อยไม้อยู่หน้าเตาไฟ ขณะที่เสียงวิทยุที่แว่วมาจากหน้าบ้านนั้น เป็นสถานีเพลงนิวเอจจากประเทศแถบถิ่นเอเชียกลาง ตะวันตก ยุโรป อเมริกา อังกฤษ และบางวันในประเทศจีน

ดีนักหนาแล้วที่ไม่มีใครอุตริบริจาคเครื่องแลปทอปให้ผมนั่งโพสถ้อยคำลงในบอร์ดสนทนาของบางเว็บไซด์ โดยใช้อินเตอร์เน็ทไร้สาย

ครับ,นั่นเป็นช่วงทางหนึ่งของการติดต่อโลกภายนอกของคนที่ขับเคลื่อนชีวิตอย่างโบราณที่สุดด้วยวิธีการที่ทันโลกทันเหตุการณ์ที่สุดเท่าที่เครื่องมือและงบประมาณจะเอื้อให้ 

คุณคงไม่ทราบว่าเงินจ่ายรายเดือนสำหรับอินเตอร์เน็ทความเร็วสูงของผมได้มาจากการและเปลี่ยนจากหยาดเหงื่อ ถ่านสีดำและเทคนิควิธีที่คนยุคเก่าเคยใช้ในการใช้ชีวิต มาแจกถ้อยคำและภาพถ่ายมาแลกเปลี่ยนสู่กัน 

ด้วยการเรียนรู้กิจกรรมที่ใช้ชีวิตอยู่ทุกวัน แทนที่จะรู้สึกฉลาดเฉลียวและปราดเปรื่องขึ้น ผมพบว่าตัวเองยิ่งจมดิ่งลงสู่ความมืดมนโง่งมลงทุกที 

บางทีผมอาจจะต้องเปลี่ยนจากคอมพิวเตอร์ชนิดตั้งโต๊ะมาใช้แลปท็อปแทน ไม่แน่ว่าเรื่องต่อไปที่ผมจะเขียนมาให้อ่าน อาจจะมาจากการนั่งอยู่ใต้ร่มไม้ในสวนต้นใดต้นหนึ่งเป็นแน่…แต่จะเฉียบคมแค่ไหนนั้นรุ่นของแลปท็อปอาจมีส่วนสำคัญ(ฮา)   

๓. จากวันที่เริ่มต้นจนถึงวันนี้ ถ่านหลายสิบกระสอบ น้ำส้มควันไม้หลายสิบลิตร ต้นไม้หลายร้อยต้นทะยอยแปรสภาพกลายเป็นถ่านและพลังงานความร้อนสู่ครัวเรือน ชุมชน กลายเป็นเม็ดเงิน อาหาร ความร้อน และฯลฯ

ครับ มาจากคนเล็กๆ คนหนึ่งในอำเภอเล็กๆ ในหมู่บ้านเล็กๆ คนหนึ่งที่มีเรี่ยวแรงสานให้กิจกรรมในการใช้ชีวิตอย่างมีความสุขเล็กๆ ปนเปกับหยาดเหงื่อและเสียงหอบหายใจอย่างเหนื่อยล้าในแต่ละวัน 

นาทีนี้ผมมองเห็นความมั่นคงเกิดขึ้นตามมาเป็นลูกโซ่ 

ซึ่งต่อให้ข้าวของราคาแพงระยับเพียงไหนก็ตาม ผมมองเห็นทางรอดที่ทอดยาวจากอนาคตจนถึงหัวกระไดบ้านสวนขี้คร้านในยุคนี้ - แม้เส้นทางนั้นจะเต็มไปด้วยหลุมบ่อและขวากหนามมากมายก็ตาม 

ในการมีและใช้ชีวิตของคุณล่ะ…มองเห็นเส้นทางข้างหน้าบ้างไหม?

 
…………………………………………………………………

ฝนตกแล้ว

ฉันคัดเลือกเมล็ดพันธุ์

ทันทีที่นกแซงแซวเปลี่ยนเสียง

เสี้ยมปลาย

สะพายย่ามเมล็ดพันธุ์ ดุ่มเดินไปบนแผ่นดินญาติ

ดายหญ้าพอให้เห็นดินสีดำ

ระหว่างแนวต้นยางพาราเล็ก

เปิดอกพระแม่ธรณีออก

ตั้งสมาธิมั่นสมาต่อแผ่นดิน,สรรพชีวิตจิตวิญญาณของบรรพชน

จากนั้นสักไม้ลงปักดินหนึ่งสอง หนึ่งสอง

สลับซ้ายขวา เดินไปข้างหน้า หลุมรอยปรากฏอยู่ข้างหลัง

จากนั้นกลับมาโรยเมล็ดพันธุ์ลงไปในหลุมรอย

บอกกล่าวแก่แม่ธรณีให้ช่วยอุ้มโอบ

บอกฝนฟ้าให้ชีวิต

บอกแสงแดดช่วยเติมสีสัน

บอกสายลมให้ช่วยเติมความหอมหวานบำบัดความเศร้าของมวลมนุษย์ผู้หิวโหย

เพราะทั้งหมดฉันเชื่อว่า

แม้เป็นเพียงกิจกรรมเพาะปลูกของคนเล็ก

ยังงดงามเยี่ยงนาฎลีลาบนแผ่นดินอันกว้างใหญ่

๑.ต้นฝน..

นั่งจับเจ่ามองหยดน้ำริมชายคา

ฟ้าสีมอ อากาศเย็น,ไม่รื่น

อาจเพราะ “ภายใน” ยังวุ่นวาย